Alacaatlı Mh. Dükkan Alacaatlı No:1-2 Çankaya Ankara
24 Saat Açık
Westvet Hayvan HastanesiMenü

Kedilerde Göğüs Boşluğunda Sıvı: Plevral Efüzyon Ne Anlama Gelir?

Kedilerde Göğüs Boşluğunda Sıvı: Plevral Efüzyon Ne Anlama Gelir?

Kedilerde Göğüs Boşluğunda Sıvı

Kısa cevap: Plevral efüzyon, kedinin akciğerleri ile göğüs duvarı arasındaki boşlukta normalden fazla sıvı birikmesidir.

Tek başına bir hastalık değil, altta yatan başka bir sorunun sonucudur. Kedilerde en sık nedenler kalp yetmezliği ve tümörlerdir; göğüs boşluğunda iltihap birikmesi, lenf sıvısı birikmesi, travma ve FIP de önemli nedenler arasındadır. Bu yüzden "göğüste sıvı var, kesin FIP" demek doğru değildir.

Tedavide önce nefes rahatlatılır, sonra sıvının neden biriktiği araştırılır.

Kediniz hızlı ve yüzeysel nefes alıyor, ağzı açık soluyor ya da dirseklerini açarak oturup yatamıyorsa bu acil bir durumdur.

Kedinizi sakin bir şekilde taşıma çantasına alın ve hemen bir veteriner kliniğine başvurun. Westvet veteriner acil servisi 7/24 açıktır: 0312 229 93 78. Yola çıkmadan önce ararsanız oksijen desteği için hazırlık yapabiliriz.

Bu yazıda plevral efüzyonun belirtilerini, göğüsteki sıvının boşaltılmasının yani torakosentezin neden hem tedavi hem tanı aracı olduğunu, sıvının rengi ve özelliklerinin neler anlattığını ve nedene göre tedavinin nasıl değiştiğini anlatıyoruz.

 

Plevral efüzyon nedir?

Akciğerler ve göğüs duvarının iç yüzü, plevra adı verilen ince bir zarla kaplıdır. Bu iki zar arasında, akciğerlerin her nefeste rahatça kayıp genişlemesini sağlayan çok az miktarda kaygan bir sıvı bulunur. Sağlıklı bir kedide bu sıvının miktarı yok denecek kadar azdır.

Bir hastalık sıvının üretimi ile emilimi arasındaki dengeyi bozduğunda, bu boşlukta sıvı birikmeye başlar. Biriken sıvı akciğerlerin üzerine baskı yapar ve onların tam olarak genişlemesini engeller. Kedi aynı miktarda oksijen alabilmek için daha hızlı ve daha yüzeysel nefes almak zorunda kalır.

Plevral efüzyon, halk arasında sıklıkla "akciğerde su toplanması" olarak ifade edilir. Ancak teknik olarak sıvı akciğerin içinde değil, etrafındadır. Akciğerin kendi dokusunda sıvı birikmesi yani akciğer ödemi farklı bir durumdur, ancak her ikisi de kalp yetmezliğinde görülebilir.

Kedilerde plevral efüzyon belirtileri

Sıvı genellikle yavaş birikir. Kediler de hareketlerini azaltarak durumu uzun süre idare edebildiği için belirtiler çoğu zaman sıvı miktarı oldukça arttıktan sonra fark edilir. Sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Hızlı ve yüzeysel nefes alma
  • Her nefeste karın hareketlerinin belirginleşmesi
  • Dirsekleri gövdeden uzaklaştırarak göğüs üstünde çömelme, yan yatamama
  • Ağzı açık nefes alma
  • Halsizlik, saklanma, hareket etmek istememe
  • İştahsızlık ve kilo kaybı
  • Diş eti ve dilde solukluk veya morarma
  • Nedene bağlı olarak ateş, öksürük veya karın şişliği

Plevral efüzyonu olan kedilerde stres, solunumu çok hızlı bir şekilde kötüleştirebilir. Kedinin tutulması, sırt üstü çevrilmesi veya korkması bile dengeyi bozabilir. Solunum sıkıntısında evde dikkat edilmesi gerekenleri ve kliniğe güvenli taşımayı Kedim Nefes Almakta Zorlanıyor yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Kedilerde göğüste sıvı birikmesinin nedenleri

Fransa'da plevral efüzyonlu 380 kedide yapılan geniş bir çalışmada en sık neden yaklaşık %41 ile kalp yetmezliği, ikinci sık neden ise yaklaşık %26 ile tümörler olarak bulunmuştur. Göğüs boşluğunda irin birikmesi, nedeni bulunamayan lenf sıvısı birikmesi, travma, FIP ve diyafram fıtığı diğer nedenler arasında yer almıştır. Farklı ülkelerde yapılan çalışmalarda bu oranlar değişebilmektedir; örneğin FIP'in daha sık görüldüğü bölgelerde FIP ilk sıralara çıkabilmektedir.

Konjestif kalp yetmezliği

Kedilerde plevral efüzyonun en sık nedenidir. Çoğu zaman hipertrofik kardiyomiyopati yani HCM gibi bir kalp kası hastalığının ileri evresinde görülür. Kalp yetmezliğinde biriken sıvı bazen süt gibi beyaz görünebilir; bu yüzden beyaz sıvı her zaman lenf kanalı sorunu anlamına gelmez. Bu kedilerin vücut ısısı geliş anında genellikle diğer nedenlere göre daha düşüktür. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için Kedilerde HCM yazımızı okuyabilirsiniz.

Tümörler

Göğüs boşluğundaki tümörler, plevral efüzyonun ikinci sık nedenidir. Bunların başında, göğüs boşluğunun ön kısmında kalbin önünde yer alan bölgeden yani mediastenden kaynaklanan lenfoma gelir. Mediastinal lenfoma özellikle genç kedilerde ve kedi lösemi virüsü yani FeLV ile enfekte kedilerde daha sık görülür. Akciğer tümörleri, akciğere sıçramış tümörler ve plevranın kendisinden kaynaklanan tümörler de sıvı birikmesine yol açabilir.

Piyotoraks: göğüs boşluğunda irin

Piyotoraks, göğüs boşluğunda bakteriyel enfeksiyon sonucu irin birikmesidir. Bakterilerin göğse nasıl ulaştığı çoğu zaman kesin olarak belirlenemez. Ağız ve solunum yolu bakterilerinin akciğer yoluyla yayılması, ısırık yaraları, göğse saplanan yabancı cisimler ve göç eden bitki parçaları olası nedenler arasındadır. Bu kediler genellikle ateşli, halsiz ve iştahsızdır, ancak ateş her zaman bulunmaz. Erken ve doğru tedaviyle prognozu çoğu zaman iyidir.

Şilotoraks: göğüs boşluğunda lenf sıvısı

Şilotoraks, bağırsaklardan emilen yağlı lenf sıvısının yani şilöz sıvının göğüs boşluğunda birikmesidir. Sıvı tipik olarak süt beyazı veya pembemsi beyaz renktedir. Kalp yetmezliği, tümörler, travma ve kalbin etrafındaki zarın kalınlaşması gibi nedenlere bağlı gelişebilir. Tüm nedenler dışlandığında "idiyopatik" yani nedeni bilinmeyen şilotoraks tanısı konur.

Hemotoraks: göğüs boşluğunda kan

Göğüs boşluğunda kan birikmesi çoğunlukla travma sonrasında görülür. Yüksekten düşme ve araç çarpması en sık nedenlerdir. Kan pıhtılaşma bozuklukları, örneğin fare zehiri gibi pıhtılaşmayı engelleyen maddelerin yutulması, ve kanayan tümörler de hemotoraksa yol açabilir. Travma konusunda Kedilerde Yüksekten Düşme, zehirlenmeler konusunda ise Kedi Zehirlenmesinde Ne Yapılır? yazılarımızı okuyabilirsiniz.

FIP

Kedilerin enfeksiyöz peritoniti yani FIP'in yaş formu, göğüs ve karın boşluklarında sıvı birikmesine neden olabilir. FIP özellikle genç kedilerde ve kalabalık ortamlardan gelen kedilerde daha sık görülür. Ancak FIP, göğüste sıvı birikmesinin nedenlerinden yalnızca biridir ve tanının sıvı analizi ile diğer testlerle desteklenmesi gerekir. FIP hakkında ayrıntılı bilgi için Kedilerde FIP: Her Karında Sıvı FIP Değildir yazımızı okuyabilirsiniz.

Diğer nedenler

  • Diyafram fıtığı: Karın organlarının göğüs boşluğuna geçmesi. Travmaya bağlı olabileceği gibi doğuştan da olabilir.
  • Kanda protein düşüklüğü: Ciddi karaciğer, böbrek veya bağırsak hastalıklarında kandaki albümin çok düştüğünde sıvı damar dışına sızabilir.
  • Akciğer lobu torsiyonu: Akciğer lobunun kendi etrafında dönmesi. Kedilerde nadir görülür.

Klinikte ilk yaklaşım: Önce nefes, sonra neden

Plevral efüzyonla gelen bir kedide ilk hedef tanı koymak değil, kedinin nefes almasını rahatlatmaktır. Ağır solunum sıkıntısındaki bir kediyi röntgen için yatırmak veya uzun bir muayeneye tabi tutmak, durumunu ani olarak kötüleştirebilir.

  1. Oksijen desteği: Kedi en az müdahaleyle oksijen kafesine alınır. Gerekirse hafif bir sakinleştirici verilir.
  2. Hasta başı ultrason: Kedi otururken veya göğüs üstünde yatarken yapılan kısa bir göğüs ultrasonu, sıvının varlığını ve miktarını dakikalar içinde gösterir. Aynı incelemede kalbin sol kulakçığının büyük olup olmadığına da bakılabilir; bu, kalp yetmezliği olasılığı hakkında önemli bir ipucudur.
  3. Torakosentez: Belirgin sıvı varsa, kedi rahatlatılmak için sıvı hemen boşaltılır.
  4. Ayrıntılı tetkikler: Kedi stabil hale geldikten sonra nedeni bulmaya yönelik tetkikler planlanır.

Torakosentez ne işe yarar?

Torakosentez, göğüs duvarından ince bir iğne veya kateterle girilerek göğüs boşluğundaki sıvının boşaltılmasıdır. Kedilerde plevral efüzyonun en önemli müdahalelerinden biridir; çünkü aynı anda iki işe yarar:

  • Tedavi: Akciğerlerin üzerindeki baskı kalkar ve kedi çoğu zaman işlemden hemen sonra belirgin şekilde rahatlar. Bazı kedilerden tek seferde yüz mililitreleri bulan miktarda sıvı boşaltılabilir.
  • Tanı: Alınan sıvı laboratuvarda incelenir. Sıvının görünümü, protein miktarı, hücre içeriği, yağ oranı ve gerekirse kültür ve PCR testleri olası nedenleri büyük ölçüde daraltır.

Nasıl yapılır, riskli mi?

İşlem genellikle kedi göğüs üstünde yatarken veya otururken, gerekirse hafif sedasyon altında ve çoğu zaman ultrason rehberliğinde yapılır. Göğüs duvarının küçük bir bölgesi tıraşlanıp temizlenir ve iğne kaburgaların arasından dikkatle ilerletilir. Akciğerin zedelenmesi veya kanama gibi riskler mevcuttur, ancak deneyimli ellerde bu riskler düşüktür. Ağır solunum sıkıntısındaki bir kedide işlemi yapmamanın riski genellikle çok daha yüksektir.

Sıvı hızla yeniden birikiyorsa işlem tekrarlanabilir. Piyotoraks gibi bazı durumlarda ise göğse sürekli boşaltma ve yıkama için bir göğüs tüpü yerleştirilmesi gerekebilir.

Sıvının görünümü ne anlatır?

Torakosentezle alınan sıvı, tanı sürecinin en değerli parçalarından biridir. Aşağıdaki tablo genel bir fikir verir; ancak kesin yorum, laboratuvar analizi ve diğer bulgularla birlikte yapılmalıdır.

Sıvı tipiTipik görünümLaboratuvarda öne çıkanDüşündürdüğü nedenler
Transüda / modifiye transüdaBerrak, açık sarı veya pembemsiDüşük veya orta protein, az hücreKalp yetmezliği, tümörler, protein düşüklüğü
FIP sıvısıSaman sarısı, yapışkan, köpüklüÇok yüksek protein, düşük albümin/globulin oranı, az hücreFIP
Septik eksüda (irin)Bulanık, krem kıvamında, kötü kokulu olabilirÇok sayıda yangı hücresi, bakterilerPiyotoraks
Şilöz sıvıSüt beyazı veya pembemsi beyazSıvıdaki yağ yani trigliserit oranı kandakinden yüksekKalp yetmezliği, tümör, travma, idiyopatik şilotoraks
Kanlı sıvıKırmızı, kan görünümündeKandakine yakın kırmızı kan hücresi oranıTravma, pıhtılaşma bozukluğu, kanayan tümör
Tümöral sıvıDeğişkenBazen tümör hücreleri görülebilirLenfoma, karsinom

Burada önemli bir not: Sıvının görünümü yanıltıcı olabilir. Örneğin kalp yetmezliğindeki sıvı süt beyazı görünebilir, tümörlere bağlı sıvıda tümör hücreleri her zaman görülmeyebilir. Bu nedenle sıvı analizi, görüntüleme ve kan testleriyle birlikte değerlendirilir.

Tanıda sonraki adımlar

Kedi rahatladıktan sonra nedeni kesinleştirmek için şu tetkikler planlanabilir:

  • Sıvı analizi: Protein, hücre sayımı ve sitolojik inceleme yani mikroskopta hücrelerin değerlendirilmesi, trigliserit ölçümü, gerekirse bakteri kültürü ve FIP için PCR veya özel boyamalar. Bu testler laboratuvarımızda yapılabilmektedir.
  • Ekokardiyografi: Kalp yetmezliğinin neden olup olmadığını anlamak için en önemli tetkiktir.
  • Göğüs röntgeni: Sıvı boşaltıldıktan sonra çekilen röntgende akciğerler, kalp silueti ve göğüs boşluğundaki kitleler çok daha net görülür. Büyümüş kalp silueti kalp yetmezliğini, göğüs boşluğunun ön kısmındaki kitle ise tümörü düşündürür.
  • Kan testleri: Hemogram, biyokimya, gerektiğinde pıhtılaşma testleri, NT-proBNP ve FeLV ile FIV testleri.
  • Göğüs ultrasonu ve kitle örneklemesi: Kitle saptanırsa ultrason rehberliğinde ince iğne ile örnek alınabilir.
  • Bilgisayarlı tomografi: Kitlelerin yerini ve yaygınlığını, yabancı cisimleri veya cerrahi planlamayı değerlendirmek için kullanılabilir. Tomografi hizmetimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Özellikle tekrarlayan efüzyonda, nedenin kesin olarak belirlenmesi uzun dönem tedavinin anahtarıdır. Neden bulunmadan yalnızca sıvının boşaltılması, sorunun kısa süre içinde tekrar etmesine yol açar.

Nedene göre tedavi

Sıvının boşaltılması kediyi rahatlatır, ancak hastalığı tedavi etmez. Asıl tedavi, sıvının birikmesine neden olan soruna yöneliktir:

  • Kalp yetmezliği: İdrar söktürücü ilaçlar sıvı birikimini azaltır. Bunlara genellikle pıhtı önleyici ilaçlar ve kalp fonksiyonunu destekleyen ilaçlar eklenir. Kalp yetmezliğine bağlı efüzyonda sıvı ilaçla kontrol altına alınabilir, ancak bazı kedilerde dönem dönem tekrar boşaltma gerekebilir.
  • Piyotoraks: Göğüs tüpü aracılığıyla sıvının sürekli boşaltılması ve göğüs boşluğunun yıkanması, kültür sonucuna göre düzenlenen ve genellikle haftalarca süren antibiyotik tedavisi uygulanır. Kitle, yabancı cisim veya yanıt vermeyen bölmelenmiş enfeksiyon varlığında cerrahi gerekebilir.
  • Şilotoraks: Altta yatan bir neden varsa o tedavi edilir. İdiyopatik şilotoraksta bazen ilaç ve diyet desteğiyle düzelme görülebilir; yanıt alınamayan kedilerde lenf kanalının bağlanması ve kalbi saran zarın kısmen çıkarılması gibi cerrahi seçenekler değerlendirilir.
  • Tümörler: Tümörün tipine göre kemoterapi, cerrahi veya destek tedavisi planlanır. Mediastinal lenfoma kemoterapiye yanıt verebilen tümörlerdendir.
  • Hemotoraks: Nedenine göre kan transfüzyonu, pıhtılaşma bozukluğunun düzeltilmesi veya travmaya yönelik tedavi uygulanır.
  • FIP: Son yıllarda antiviral tedavilerle FIP'te önemli başarılar bildirilmektedir. Tedavi planı ve takip mutlaka veteriner hekim tarafından yapılmalıdır.

Prognoz ve takip

Plevral efüzyon ciddi bir durumdur. Daha önce bahsedilen büyük çalışmada kedilerin yaklaşık beşte biri hastaneden taburcu olamamıştır. Ancak prognoz, altta yatan nedene göre büyük farklılıklar gösterir. Örneğin erken tedavi edilen piyotoraks olgularında uzun dönem iyileşme mümkündür; kalp yetmezliğinde ise sıvı birikimi uzun süre ilaçla kontrol altında tutulabilir.

Taburcu olduktan sonra şu konulara dikkat edilmelidir:

  • Uyku solunum sayısını takip edin. Kediniz derin uykudayken 30 saniye boyunca nefeslerini sayıp 2 ile çarpın. Sayının yükselmesi, sıvının yeniden biriktiğinin erken işareti olabilir.
  • İlaçları eksiksiz ve zamanında verin. Antibiyotik ve kalp ilaçlarını, kediniz iyileşmiş görünse bile kendi başınıza kesmeyin.
  • Kontrol randevularını aksatmayın. Kontrollerde ultrasonla sıvının yeniden birikip birikmediği değerlendirilir.
  • Göğüs tüpü takılmış kedilerde tüp bölgesinin temiz kalmasına ve kedinin tüpe zarar vermemesine dikkat edin.

Hasta sahibine kısa notlar

  • Belirtilerin ne zaman başladığını ve ne sıklıkla tekrar ettiğini not edin.
  • Kedinizin nefes alışını 20–30 saniyelik bir videoyla kaydedin.
  • Kedinizin dışarıya çıkıp çıkmadığını, son zamanlarda kavga, düşme veya kaza yaşayıp yaşamadığını hatırlamaya çalışın.
  • Evde fare zehiri veya benzeri kimyasallara erişim olup olmadığını düşünün.
  • Kedinizin önceki tahlil ve görüntüleme sonuçlarını yanınızda getirin.
  • Evde insan ilacı veya başka bir hayvana verilmiş veteriner ilacı kullanmayın.
  • Genel durum hızla kötüleşiyorsa hiçbir süre beklemeyin; acil değerlendirme gerekir.

Sık sorulan sorular

Kedilerde plevral efüzyon acil midir?

Solunum sıkıntısına yol açıyorsa evet, acil değerlendirme gerekir. Hızlı ve yüzeysel nefes, ağzı açık soluma veya kedinin yan yatamaması acil başvuru nedenidir. Az miktarda sıvı bazen başka bir nedenle yapılan görüntülemede tesadüfen bulunabilir; bu durumda da nedenin vakit kaybetmeden araştırılması gerekir.

Sıvı boşaltılınca hastalık geçer mi?

Hayır. Sıvının boşaltılması nefes almayı rahatlatır ve tanı için örnek sağlar, ancak sıvının birikme nedenini ortadan kaldırmaz. Altta yatan neden tedavi edilmezse sıvı genellikle yeniden birikir.

Kedide göğüste sıvı varsa kesin FIP midir?

Kesinlikle hayır. Kedilerde göğüste sıvı birikmesinin en sık nedenleri kalp yetmezliği ve tümörlerdir. FIP önemli nedenlerden biridir, özellikle genç kedilerde akla gelmelidir, ancak tanı sıvı analizi ve diğer testlerle konmalıdır.

Göğüsten sıvı alınması kedimin canını yakar mı?

İşlem genellikle hafif sedasyon ve gerekirse lokal uyuşturma ile yapılır ve kısa sürer. Çoğu kedi işlemi iyi tolere eder ve işlemden hemen sonra nefesinin belirgin şekilde rahatladığı görülür.

Sıvı tekrar birikir mi?

Bu, nedene ve tedaviye verilen yanıta bağlıdır. Piyotoraks gibi bazı durumlar uygun tedaviyle tamamen düzelebilir. Kalp yetmezliği veya tümörler gibi kronik durumlarda sıvı zaman zaman yeniden birikebilir. Bu yüzden evde solunum takibi ve düzenli kontroller önemlidir.

Kedimin göğüs sıvısı süt gibi beyaz, bu ne anlama gelir?

Süt beyazı sıvı genellikle şilöz sıvıyı yani lenf sıvısını düşündürür. Ancak bu sıvı kalp yetmezliği, tümörler veya travma sonucunda da oluşabilir. Nedeni bilinmeyen şilotoraks tanısı ancak diğer nedenler dışlandıktan sonra konur.

Westvet yaklaşımı

Bizim için içerikteki başlık kadar hastanın kendisi önemlidir. Aynı belirtiyle gelen iki hayvana aynı testleri veya aynı tedaviyi otomatik olarak uygulamıyoruz. Plevral efüzyonla gelen bir kedide önceliğimiz, kediyi gereksiz strese sokmadan oksijen desteği sağlamak ve gerekiyorsa sıvıyı boşaltarak nefesini rahatlatmaktır. Kedi stabil hale geldikten sonra sıvı analizi, ekokardiyografi ve gerekli tetkiklerle nedeni araştırıyor, tedavi planını bu nedene göre oluşturuyoruz.

Kedinizde nefes darlığı varsa 7/24 açık acil servisimize başvurabilir, takip ve sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.


Veteriner Hekim Gökhan Toker
Westvet Hayvan Hastanesi

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Aynı belirti farklı hastalıklarda görülebilir; tanı ve tedavi, hastanın muayene bulgularına göre veteriner hekim tarafından planlanmalıdır.

Kaynaklar

  • Ruiz MD, Vessières F, Ragetly GR, Hernandez JL. Characterization of and factors associated with causes of pleural effusion in cats. J Am Vet Med Assoc. 2018;253(2):181–187.
  • Hung L, Hopper BJ, Lenard Z. Retrospective analysis of radiographic signs in feline pleural effusions to predict disease aetiology. BMC Vet Res. 2022;18:118.
  • Beatty J, Barrs V. Pleural effusion in the cat: a practical approach to determining aetiology. J Feline Med Surg. 2010;12(9):693–707.
  • Barrs VR, Beatty JA. Feline pyothorax – new insights into an old problem: part 1. Aetiopathogenesis and diagnostic investigation. Vet J. 2009;179(2):163–170.
  • Ward JL, Lisciandro GR, Ware WA, et al. Evaluation of point-of-care thoracic ultrasound and NT-proBNP for the diagnosis of congestive heart failure in cats with respiratory distress. J Vet Intern Med. 2018;32(5):1530–1540.
  • Fossum TW, Forrester SD, Swenson CL, et al. Chylothorax in cats: 37 cases (1969–1989). J Am Vet Med Assoc. 1991;198(4):672–678.
Hakkımızda Hakkımızdaİletişim İletişim Whatsapp
HakkımızdaWestvet Hayvan Hastanesi
+90312 229 93 78
+90537 673 74 00