Köpeğim Titriyor: Üşüyor mu, Ağrısı mı Var, Hastalık mı?

Köpeğim Titriyor
Kısa cevap: Köpeğin titremesi her zaman üşüdüğü anlamına gelmez. Soğuk, korku ve heyecan en sık ve çoğu zaman zararsız nedenlerdir. Ancak ağrı, ateş, bulantı, kan şekeri düşüklüğü, zehirlenmeler ve nörolojik hastalıklar da titremeye yol açabilir.
Ayrımı yaparken titremenin ne zaman ve hangi ortamda başladığına, ne kadar sürdüğüne ve yanında başka belirtiler olup olmadığına bakılır.
Ortam sıcak, köpek sakin ve titreme geçmiyorsa ya da kusma, halsizlik, ağrı veya yürüme bozukluğu eşlik ediyorsa veteriner muayenesi gerekir.
Titremeyle birlikte aşağıdakilerden biri varsa hemen veterinere başvurun:
- Bilinç bulanıklığı, çevreye tepki vermeme, nöbet
- Zehirli bir madde yediği şüphesi: Çikolata, ksilitol içeren sakız veya şekerleme, salyangoz zehiri, böcek ilacı, küflü yiyecek veya kompost, insan ilaçları, esrar
- Şiddetli ve durmayan titreme, özellikle aşırı salya, kusma veya nefes nefese kalmayla birlikte
- Sıcak bir günden veya yoğun egzersizden sonra titreme, aşırı soluma ve halsizlik
- Yavru veya toy ırk köpekte titreme ile birlikte halsizlik ve sendeleme
- Yavrularını emziren annede titreme, huzursuzluk, kaslarda kasılma ve aşırı soluma
- Karın şişliği, ayağa kalkamama veya şiddetli ağrı
Westvet veteriner acil servisi 7/24 açıktır: 0312 229 93 78
Titreme mi, tremor mu, nöbet mi?
Hasta sahipleri "titriyor" derken birbirinden çok farklı hareketleri anlatabilir. Bu hareketlerin ayırt edilmesi, nedenin bulunmasında ilk ve en önemli adımdır. Bu yüzden titremenin kısa bir videosu, veteriner hekim için çoğu zaman uzun bir anlatımdan daha değerlidir.
| Hareket | Nasıl görünür? | Bilinç | Sık nedenler |
|---|---|---|---|
| Üşüme veya duygusal titreme | Tüm vücutta ince titreme; ortam değişince veya köpek sakinleşince geçer | Tamamen yerinde | Soğuk, korku, stres, heyecan |
| Tremor | Ritmik, istemsiz, gidip gelen kas hareketi; bir bölgede veya tüm vücutta olabilir; uykuda genellikle kaybolur | Genellikle yerinde, köpek seslenince tepki verir | Zehirlenme, metabolik sorunlar, nörolojik hastalıklar, ağrı, güçsüzlük |
| Nöbet | Yere düşme, kasılma, kürek çeker gibi bacak hareketleri, çene çatlatma, salya, idrar veya dışkı kaçırma; sonrasında bir süre sersemlik | Genellikle bozulmuş, köpek seslenince tepki vermez | Epilepsi, beyin hastalıkları, zehirlenmeler, kan şekeri düşüklüğü |
| Uykuda seğirme | Derin uykuda bacaklarda, bıyıklarda ve gözkapaklarında kısa kıpırdanmalar, hafif sesler | Uykuda; seslenince kolayca uyanır | Rüya görme; normaldir |
Pratik bir ipucu: Titreyen köpeğinize adıyla seslendiğinizde veya bir ödül mamasını gösterdiğinizde size bakıyor, tepki veriyorsa bu durum genellikle nöbet değildir. Ancak bu basit gözlem kesin bir ayrım sağlamaz. Bilinç kaybı veya kasılma varsa durum acildir.
Masum nedenler
Soğuk
Titreme, vücudun ısı üretmek için kullandığı doğal bir yöntemdir. Küçük ırklar, kısa tüylü köpekler, zayıf köpekler, yavrular ve yaşlı köpekler soğuktan daha çabuk etkilenir. Chihuahua, Toy Poodle, Minyatür Pinscher, İtalyan Tazısı ve Whippet bu ırklar arasında sayılabilir. Banyodan sonra veya yağmurda ıslandıktan sonra titreme de sık görülür. Köpek ısıtıldığında titreme geçer.
Korku, kaygı ve stres
Havai fişek, gök gürültüsü, araba yolculuğu, yabancı ortamlar ve veteriner kliniği ziyareti birçok köpekte titremeye yol açar. Bu köpeklerde genellikle kuyruğun içeri kısılması, kulakların geriye yatırılması, saklanma, esneme, dudak yalama ve aşırı soluma da görülür. Tetikleyici ortadan kalkınca titreme de geçer. Korkuya bağlı titremesi sık tekrarlayan köpekler için davranışsal destek ve gerekirse veteriner hekim tarafından planlanan bir tedavi faydalı olabilir.
Heyecan
Sahibinin eve dönüşü, yürüyüş öncesi veya oyun sırasında bazı köpekler, özellikle küçük ırklar, heyecandan titreyebilir. Köpek sakinleşince titreme kısa sürede geçer.
Yaşlılık ve kas yorgunluğu
Bazı yaşlı köpeklerde, özellikle ayakta dururken arka bacaklarda titreme görülebilir. Bu durum bazen yaşa bağlı ve zararsız bir tremordur. Ancak aynı görüntü kas güçsüzlüğü, eklem ağrısı veya omurga sorunlarına bağlı da olabilir. Bu nedenle yaşlı bir köpekte yeni başlayan arka bacak titremesi muayene edilmelidir. Yoğun egzersiz sonrası geçici kas titremesi ise genellikle dinlenmeyle geçer.
Titreme ağrı belirtisi olabilir mi?
Evet. Köpekler ağrıyı her zaman inleyerek veya topallayarak göstermez. Titreme, bazı köpeklerde ağrının en belirgin ve hatta tek işareti olabilir. Özellikle şu durumlarda titremeye sık rastlanır:
- Boyun ve bel ağrısı: Disk fıtığı köpeklerde titremenin önemli nedenlerindendir. Bu köpekler başını eğmek istemez, merdiven çıkmaktan veya kanepeye zıplamaktan kaçınır, kucağa alınınca bağırabilir. Ayrıntılar için Köpeklerde Disk Fıtığı yazımızı okuyabilirsiniz. Cavalier King Charles Spaniel gibi bazı ırklarda boyun bölgesinde ağrıya yol açan siringomiyeli de düşünülmelidir.
- Karın ağrısı: Pankreatit, mide-bağırsak hastalıkları veya yabancı cisimler. Köpek kamburlaşarak durabilir, öne doğru gerinip "dua pozisyonu" alabilir.
- Eklem ve kemik ağrıları: Travma, kırıklar, bağ yırtıkları ve ileri eklem hastalıkları.
- Ameliyat sonrası ağrı
Ağrıyı düşündüren diğer belirtiler
- Belli bir bölgeye dokunulduğunda bağırma, kaçma veya hırlama
- Hareket etmek istememe, sürekli yatma ya da tam tersine bir türlü yerleşememe
- Kambur duruş, başı aşağıda tutma
- Aşırı soluma, iştahsızlık
- Davranış değişiklikleri, saklanma
Ateş ve bulantı
Ateş
Vücut ısısı yükselirken, tıpkı insanlarda olduğu gibi köpeklerde de titreme görülebilir. Köpeklerde normal vücut ısısı yaklaşık 38,0–39,2 °C arasındadır. Ateşe enfeksiyonlar, iltihabi hastalıklar ve bağışıklık sistemi hastalıkları yol açabilir. Türkiye'de özellikle kenelerle bulaşan kan parazitleri, ateş, titreme, halsizlik ve iştahsızlığın sık nedenleri arasındadır. Keneden korunma hakkında bilgi için Köpekleri Keneden Korumak İçin Ne Yapılmalı? yazımızı okuyabilirsiniz.
Bulantı
Bulantısı olan köpekler titreyebilir. Bu köpeklerde sık dudak yalama, salya, yutkunma, iştahsızlık ve kusma eşlik edebilir. Bulantı ve iştahsızlık hakkında daha fazla bilgi için Köpeğim Yemek Yemiyor ve Köpekler Neden Kusar? yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Kan şekeri, kalsiyum ve hormon sorunları
Kan şekeri düşüklüğü
Kan şekeri düştüğünde titreme, halsizlik, sendeleme, bilinç bulanıklığı ve nöbet görülebilir. Başlıca riskli durumlar şunlardır:
- Yavru ve toy ırk köpekler: Birkaç öğün atlamak, kusma veya ishal bile kan şekerinin düşmesine yol açabilir.
- Ksilitol zehirlenmesi: Şekersiz sakız, bazı fıstık ezmeleri ve diyet ürünlerinde bulunan bu tatlandırıcı, köpeklerde insülin salgısını artırarak kısa sürede ciddi kan şekeri düşüklüğüne ve karaciğer hasarına yol açabilir.
- İnsülin kullanan şeker hastası köpekler: Fazla doz veya yemek yemeden insülin yapılması.
- Yaşlı köpeklerde pankreas tümörleri: Bazı tümörler aşırı insülin salgılayarak tekrarlayan titreme ve zayıflık ataklarına neden olabilir.
Emziren annede kalsiyum düşüklüğü
Yavrularını emziren annelerde, özellikle küçük ırklarda ve genellikle doğumdan sonraki ilk birkaç hafta içinde kandaki kalsiyum aniden düşebilir. Bu tablo halk arasında "süt humması" olarak da bilinir. Huzursuzluk, aşırı soluma, titreme, kaslarda sertleşme ve kasılmalarla başlar ve hızla nöbete ilerleyebilir. Hayatı tehdit eden acil bir durumdur. Doğum ve doğum sonrası dönem hakkında bilgi için Köpeklerde Doğum ve Güç Doğum yazımızı okuyabilirsiniz.
Addison hastalığı
Böbrek üstü bezlerinin yetersiz çalışmasıdır. Titreme, halsizlik, iştahsızlık, kusma ve ishal ataklarıyla seyredebilir. Belirtileri birçok başka hastalığa benzediği için sık gözden kaçar.
Böbrek ve karaciğer hastalıkları
Kanda biriken atık maddeler bulantıya, halsizliğe ve titremeye yol açabilir. Karaciğer yetmezliğinde ve bazı doğuştan karaciğer damar anormalliklerinde, özellikle yemekten sonra belirginleşen titreme, şaşkınlık ve davranış değişiklikleri görülebilir.
Zehirlenmeler
Bazı zehirler sinir sistemini doğrudan etkileyerek titreme, kas kasılmaları ve nöbetlere neden olur. Bu zehirlenmelerin çoğunda belirtiler yutulduktan sonraki saatler içinde başlar ve hızla ağırlaşabilir. Titreme ile birlikte vücut ısısının aşırı yükselmesi özellikle tehlikelidir.
| Madde | Nerede bulunur? | Eşlik edebilen belirtiler |
|---|---|---|
| Çikolata, kahve, kafein | Bitter çikolata, kakao tozu, kahve çekirdeği, enerji içecekleri | Kusma, ishal, huzursuzluk, hızlı kalp atışı, aşırı idrar |
| Ksilitol | Şekersiz sakız, şeker, bazı fıstık ezmeleri, diş macunları | Kusma, halsizlik, sendeleme, nöbet |
| Salyangoz ve böcek zehirleri | Bahçe ilaçları, tarım ilaçları | Aşırı salya, kusma, ishal, kas kasılmaları, yüksek ateş, nöbet |
| Küf toksinleri | Küflenmiş yiyecekler, çöp, kompost | Kusma, şiddetli titreme, yüksek ateş, nöbet |
| Esrar ve kenevir ürünleri | Yenilebilir ürünler, sigara izmaritleri | Sendeleme, idrar kaçırma, sese aşırı tepki, uyuşukluk |
| İnsan ilaçları | Dikkat eksikliği ilaçları, antidepresanlar, bazı soğuk algınlığı ilaçları | Huzursuzluk, hızlı kalp atışı, yüksek ateş, nöbet |
| Bazı parazit ilaçları | Büyük hayvanlar için üretilmiş ürünler; bazı ırklarda normal dozlar bile | Sendeleme, göz bebeklerinde büyüme, körlük, titreme, koma |
Bazı çoban köpeği ırklarında, örneğin Collie, Avustralya Çoban Köpeği ve Shetland Çoban Köpeğinde, bazı ilaçlara karşı genetik bir duyarlılık bulunur. Bu ırklarda belirli parazit ilaçları ve bazı başka ilaçlar ciddi nörolojik zehirlenmeye yol açabilir. Bu nedenle başka bir hayvan için yazılmış veya büyük hayvanlara yönelik ürünler asla kullanılmamalıdır.
Zehirlenme şüphesinde: Köpeğinizi kusturmaya çalışmayın; bazı maddeler kusturulduğunda daha fazla zarar verir. Ürünün ambalajını veya fotoğrafını yanınıza alın ve hemen veteriner kliniğine başvurun. Ne kadar erken müdahale edilirse sonuç o kadar iyi olur.
Nörolojik nedenler
Genel titreme sendromu
Genellikle genç yetişkin köpeklerde ani başlayan, tüm vücutta yaygın titremeyle seyreden bir tablodur. İlk tanımlandığı köpekler Maltese ve West Highland White Terrier gibi küçük beyaz ırklar olduğu için "küçük beyaz titreyen köpek sendromu" olarak da bilinir, ancak her renk ve ırkta görülebilir. Titreme heyecan ve stresle artar, dinlenince azalır. Beyindeki iltihaba bağlı olduğu düşünülmektedir ve çoğu köpek tedaviye iyi yanıt verir.
Kafa titremesi
Bazı köpeklerde, köpek tamamen bilinçliyken başta "evet" veya "hayır" der gibi ritmik sallanma atakları görülebilir. Ataklar genellikle birkaç dakika sürer. Köpeğin dikkati dağıtıldığında, örneğin ödül maması gösterildiğinde atak çoğu zaman durur. Boxer, Doberman, İngiliz Bulldog, Fransız Bulldog ve Labrador gibi ırklarda daha sık görülür. Çoğu zaman zararsızdır, ancak tanı konmadan önce diğer nedenlerin dışlanması gerekir.
Gençlik hastalığı yani distemper
Aşısız köpeklerde görülen bu viral hastalık, solunum ve sindirim belirtilerinden haftalar sonra sinir sistemini etkileyebilir. Bazı köpeklerde belirli kas gruplarında ritmik seğirmeler kalıcı olabilir. Distemperden korunmanın en etkili yolu aşılamadır. Veteriner Aşıları sayfamızdan aşı takvimi hakkında bilgi alabilirsiniz.
Beyincik hastalıkları
Beyinciği etkileyen hastalıklarda, köpek bir hareket yapmaya çalıştığında, örneğin mama kabına uzandığında başında belirginleşen bir titreme görülebilir. Sendeleme ve dengesizlik genellikle eşlik eder.
Epilepsi ve diğer beyin hastalıkları
Nöbetler zaman zaman titreme olarak algılanabilir. Bilinç değişikliği, kasılmalar ve nöbet sonrası sersemlik nöbeti düşündürür. Nöbet geçiren köpeklerde beyin görüntülemesi dahil ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
Evde neler yapabilirsiniz?
- Videoya alın. Titremenin 30–60 saniyelik bir videosu tanıya çok yardımcı olur. Titreme kliniğe gelene kadar geçebileceği için bu kayıt özellikle önemlidir.
- Ortamı değerlendirin. Ortam soğuksa veya köpek ıslaksa onu kurulayıp ısıtın. Isıtıcıları doğrudan köpeğe temas ettirmeyin. Titreme köpek ısındıktan sonra geçmiyorsa başka bir neden aranmalıdır.
- Sakin bir ortam sağlayın. Korku veya stresle ilişkili titremede köpeğinizi sessiz ve güvende hissettiği bir yere alın.
- Diş etlerine bakın. Normalde pembe ve nemli olmalıdır. Soluk, beyaz, sarı veya koyu kırmızı diş etleri acil değerlendirme gerektirir.
- Mümkünse vücut ısısını ölçün. Köpeklerde ölçüm makattan, ucu kayganlaştırılmış dijital bir termometreyle yapılır. Köpeğiniz buna izin vermiyorsa zorlamayın.
- Ortamı zehir açısından kontrol edin. Açılmış ilaç kutuları, çöp, çikolata, sakız ve bahçe ilaçlarını gözden geçirin.
Nöbet geçiriyorsa
- Elinizi köpeğinizin ağzına sokmayın; köpekler dillerini yutmaz, ancak siz ısırılabilirsiniz.
- Düşebileceği veya çarpabileceği eşyaları uzaklaştırın, merdivenlerden uzak tutun.
- Nöbetin süresini ölçün ve mümkünse videoya alın.
- 5 dakikadan uzun süren veya arka arkaya tekrarlayan nöbetler acildir.
Bunları yapmayın
- İnsan ağrı kesicileri vermeyin. İbuprofen, naproksen, parasetamol ve aspirin köpeklerde mide ülseri, böbrek ve karaciğer hasarı gibi ciddi yan etkilere yol açabilir.
- Bilinci bulanık bir köpeğe yiyecek veya su vermeye çalışmayın. Soluk borusuna kaçabilir.
- Evde kusturmaya çalışmayın.
Ne zaman veterinere gitmeli?
| Durum | Önerilen yaklaşım |
|---|---|
| Soğukta, banyodan sonra veya korkutucu bir olay sırasında titriyor; ısınınca veya sakinleşince geçiyor; başka belirti yok | Genellikle evde izlenebilir |
| Ortam sıcak ve köpek sakin olduğu halde titreme saatlerce sürüyor | Aynı gün muayene |
| Titremeyle birlikte kusma, ishal, iştahsızlık, ağrı, ateş veya halsizlik | Aynı gün muayene |
| Titreme tekrarlayan ataklar şeklinde geliyor veya haftalardır devam ediyor | Kısa süre içinde muayene; videoyu yanınızda getirin |
| Yeni bir ilaç başlandıktan sonra titreme | Veteriner hekiminizi hemen arayın |
| Yukarıdaki uyarı kutusundaki belirtilerden biri | Acil başvuru |
Klinikte tanı yaklaşımı
Titreyen bir köpekte tanı süreci, ayrıntılı bir öykü ve dikkatli bir muayeneyle başlar. Veteriner hekiminiz titremenin ne zaman başladığını, nasıl göründüğünü, hangi durumlarda arttığını, köpeğin olası zehirlere erişimini, kullandığı ilaçları ve beslenmesini soracaktır. Videonuz bu aşamada çok değerlidir.
Muayenede vücut ısısı, diş eti rengi, kalp ve akciğerler, karın, eklemler ve omurga değerlendirilir. Ağrının yeri araştırılır ve gerekirse ayrıntılı bir nörolojik muayene yapılır. Bulgulara göre şu testler planlanabilir:
- Kan şekeri: Özellikle yavrularda, toy ırklarda ve şeker hastalarında hemen ölçülür.
- Kan testleri: Tam kan sayımı, biyokimya, elektrolitler ve kalsiyum, gerektiğinde keneyle bulaşan hastalıklar için hızlı testler, karaciğer fonksiyon testleri ve hormon testleri. Bu testler laboratuvarımızda yapılabilmektedir.
- İdrar tahlili
- Görüntüleme: Ağrı veya omurga sorunu şüphesinde röntgen; beyin veya omurilik hastalığından şüphelenildiğinde bilgisayarlı tomografi ya da MR.
- Beyin omurilik sıvısı analizi: Nörolojik hastalıklardan şüphelenilen seçilmiş vakalarda.
Tedavi, ortaya çıkan nedene göre planlanır. Ağrıya bağlı titremede doğru ağrı kontrolü, zehirlenmelerde zehrin vücuttan uzaklaştırılması ve destek tedavisi, metabolik sorunlarda eksikliğin düzeltilmesi titremeyi çoğu zaman ortadan kaldırır.
Hasta sahibine kısa notlar
- Titremenin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve kaç kez tekrarladığını not edin.
- Titremeyi 30–60 saniye boyunca videoya kaydedin.
- Son 24 saatte köpeğinizin neler yemiş olabileceğini, yeni bir ilaç başlanıp başlanmadığını düşünün.
- Olası bir zehir varsa ambalajını yanınıza alın.
- Evde insan ilacı veya başka bir hayvana verilmiş veteriner ilacı kullanmayın.
- Genel durum hızla kötüleşiyorsa hiçbir süre beklemeyin; acil değerlendirme gerekir.
Sık sorulan sorular
Küçük ırk köpeklerin titremesi normal mi?
Chihuahua gibi bazı küçük ırklar soğuk, heyecan veya stres karşısında daha sık titreyebilir ve bu çoğu zaman normaldir. Ancak yeni başlayan, şiddetli, uzun süren veya başka belirtilerle birlikte görülen titreme normal kabul edilmemelidir. Küçük ırklarda kan şekeri düşüklüğü de unutulmamalıdır.
Köpeğimin titremesi nöbet mi?
Her titreme nöbet değildir. Titreyen köpek genellikle bilinçlidir ve seslenince tepki verir. Nöbette ise köpek çoğu zaman çevresinin farkında değildir; yere düşme, kasılma, salya ve idrar kaçırma görülebilir ve sonrasında bir süre sersemlik olur. Ayrımda videonun büyük önemi vardır.
Titreyen köpeğime ağrı kesici verebilir miyim?
Hayır. İnsanlar için üretilen ağrı kesiciler köpeklerde mide ülseri, böbrek ve karaciğer hasarı gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Ayrıca ağrı kesici, titremenin altta yatan nedenini gizleyebilir. Köpeğinizin ağrısı olduğunu düşünüyorsanız veteriner hekiminize başvurun.
Köpeğim titriyor ve yemek yemiyor, ne yapmalıyım?
Titreme ile iştahsızlığın birlikte görülmesi bulantı, ağrı, ateş veya bir iç hastalığı düşündürebilir. Bu durumda aynı gün veteriner muayenesi önerilir. Köpeğiniz yavru veya toy ırksa, ya da kusma ve halsizlik eşlik ediyorsa beklemeyin.
Yaşlı köpeğimin arka bacakları titriyor, neden?
Yaşlı köpeklerde ayakta dururken arka bacaklarda titreme bazen yaşa bağlı ve zararsız bir durumdur. Ancak aynı görüntü kas güçsüzlüğü, eklem ağrısı veya omurga sorunlarına bağlı da olabilir. Yeni başladıysa ya da yürüyüşte zorlanma, merdivenlerden kaçınma eşlik ediyorsa muayene gerekir.
Köpeğim uyurken titriyor, normal mi?
Derin uykudaki kısa seğirmeler, bacak kıpırdanmaları ve hafif sesler genellikle rüya görmeye bağlıdır ve normaldir. Köpek seslenince kolayca uyanıyorsa endişe gerekmez. Uyandığında tepki vermiyorsa, kasılmalar devam ediyorsa veya sonrasında sersemlik oluyorsa bu bir nöbet olabilir ve değerlendirilmelidir.
Westvet yaklaşımı
Bizim için içerikteki başlık kadar hastanın kendisi önemlidir. Aynı belirtiyle gelen iki hayvana aynı testleri veya aynı tedaviyi otomatik olarak uygulamıyoruz. Titreyen bir köpekte önce titremenin karakterini, ne zaman başladığını ve yanında başka ne olduğunu anlamaya çalışıyoruz. Kapsamlı bir klinik ve gerektiğinde nörolojik muayenenin ardından yalnızca gerçekten gerekli olan testleri planlıyor, köpeğinize özel bir tedavi planı oluşturuyoruz.
Köpeğinizin titremesi hakkında danışmak için bizimle iletişime geçebilir, acil durumlarda 7/24 açık acil servisimize başvurabilirsiniz.
Veteriner Hekim Gökhan Toker
Westvet Hayvan Hastanesi
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Aynı belirti farklı hastalıklarda görülebilir; tanı ve tedavi, hastanın muayene bulgularına göre veteriner hekim tarafından planlanmalıdır.
Kaynaklar
- Lowrie M, Garosi L. Classification of involuntary movements in dogs: Tremors and twitches. Vet J. 2016;214:109–116.
- Lowrie M, Garosi L. Classification of involuntary movements in dogs: Paroxysmal dyskinesias. Vet J. 2016;220:65–71.
- Berendt M, Farquhar RG, Mandigers PJJ, et al. International veterinary epilepsy task force consensus report on epilepsy definition, classification and terminology in companion animals. BMC Vet Res. 2015;11:182.
- Drobatz KJ, Casey KK. Eclampsia in dogs: 31 cases (1995–1998). J Am Vet Med Assoc. 2000;217(2):216–219.
- Meola SD, Tearney CC, Haas SA, et al. Evaluation of trends in marijuana toxicosis in dogs living in a state with legalized medical marijuana: 125 dogs (2005–2010). J Vet Emerg Crit Care. 2012;22(6):690–696.
- Mealey KL, Bentjen SA, Gay JM, Cantor GH. Ivermectin sensitivity in collies is associated with a deletion mutation of the mdr1 gene. Pharmacogenetics. 2001;11(8):727–733.
